Publikacja w serwisie

Bookmark and Share

5253  odsłona

Joanna Bizacka: Blaski i cienie Stambułu...

Joanna Bizacka

Blaski i cienie Stambułu w drugiej połowie XVI i w XVII wieku,
w oczach polskich podróżników do Turcji

Współczesny świat nieustannie się zmienia. Jedną z cech świata XXI wieku jest szeroko dostępna możliwość poznawania go dzięki podróżom. Podróżując poznajemy teraźniejszość wybranych miejsc, odnajdujemy ślady przeszłości odciśnięte na współczesności. Zwiedzając różne miejsca naznaczone historią, w sposób szczególny widzimy ich przeszłość. Jest to jednak spojrzenie przez pryzmat współczesności. Czy w takich chwilach zastanawiamy się jak to samo miejsce wyglądało w innym czasie historycznym? Co widzieli ówcześni podróżnicy? To samo, co widzimy współcześnie, czy też widok jaki ukazywał się ich oczom był całkiem inny? Próbą odpowiedzi na to pytanie będzie wycieczka po Stambule XVI i XVII wieku widzianym oczyma polskich podróżników do Turcji w owym czasie. Spójrzmy na miasto oczyma członków polskich poselstw do Stambułu :
Erazma Otwinowskiego,
Jędrzeja Taranowskiego,
Macieja Stryjkowskiego,
Stanisława Oświęcima,
Samuela Twardowskiego,
Wojciecha Miaskowskiego,
Samuela  Proskiego,
Jana Gnińskiego,
którzy będą naszymi przewodnikami podczas wycieczki w czasie i przestrzeni.

Stambuł – miasto legenda, które dziś niejako w sposób oczywisty przywykliśmy traktować za ośrodek państwa tureckiego, w drugiej połowie XVI i XVII wieku postrzegane było przez Polaków przybywających do siedziby sułtanów tureckich i stolicy imperium osmańskiego zgoła inaczej. Dla ówczesnych Polaków Stambuł był podbitym przez Turków w 1453 roku Konstantynopolem, ostatnią enklawą cesarstwa bizantyjskiego, z którego Turcy ze względu na położenie u wrót Azji, na krańcu Europy uczynili stolicę swego państwa zmieniając nazwę miasta na Istambuł.1 W szybkim też czasie zniszczonemu wcześniej miastu przywrócili jego świetność zmieniając jednak jego dotychcza­sowy bizantyjski charakter, powodując powstanie ośrodka muzułmańskiego, w którym obok siebie zaistniały elementy dwu różnych kultur. Taki stan rzeczy zdecydował o tym, że przebywającym w XVI- i XVII‑ wiecznym Stambule Polacy, spotykali ślady minionych czasów oraz elementy kultury narzuconej miastu przez zdobywców przybyłych z azjatyckich stepów.

Już wówczas w drugiej połowie XVI i w XVII stuleciu Stambuł był dużym ośrodkiem miejskim rozsiadłym nad Bosforem, składającym się z kilku dzielnic. Na południu europejskiej części miasta rozciągały się: dzielnica Seraju i Fanar oddzielone wodami Złotego Rogu od dzielnic północnej części miasta, gdzie znajdowały się Galata i Pera. Wody Bosforu oddzielały natomiast te rejony stolicy od rozwijającego się na azjatyckim brzegu miasteczka Skuder niegdyś Calcedonia,2 leżącego „na wschód słońca za odnogą Białego Morza, gdzie wpada w Czarne”.3 Polacy przybywający  do Stambułu odwiedzali oba brzegi Bosforu choć wschodni brzeg rzadziej stanowił cel wędrówki polskich podróżników.4

Spójrzmy więc oczyma owych podróżników przybywających nad Bosfor z Polski w drugiej połowie XVI i XVII wieku na Stambuł, przejdźmy razem z nimi jego uliczkami, zatrzymując się na dłużej w niektórych punktach miasta do którego  „z trzech stron”5 dostępu broniły morskie głębie Helespontu, Propontydu i Złotego Rogu.6 Od strony kontynentu zaś miasto otaczały mury, które w okolicy Bramy Adrianopolskiej  były „troiste z wałami i z czwartym podmurowanym”7 W tym też miejscu nad miastem wznosiło się „osiemdziesiąt baszt troistych , wyższych od miasta oprócz mniejszych z pola i bram dwie”.8 Przy innym wejściu dostępu  do miasta strzegły „brama i dwoiste mury przed któremi [była] fosa podmurowana dość szeroka ale miałka [...] z gęstymi basztami”.9 Za murami rozciągały się rozległe tereny miejskie ograniczone z trzech pozostałych stron wodnymi przestrzeniami Złotego Rogu w północnej części miasta, który „wąskim złożeniem Galatę albo Perinthum /Perę/  z Konstantynopolem od północy dzieli” 10 oraz Bosforem na wschodzie i Morzem Marmara na południu.

UWAGA: Cały (obszerny) referat znajduje się w pliku do pobrania ze strony Autorki.


Publikacja umieszczona w Serwisie Publikacji Nauczycieli ODA, rok szk. 2003/2004

 
 

Serwis ODA - Strona główna > Pełny katalog publikacji  |   Strona autora/ów  |

Zamknij okno

góra

Serwis jest prowadzony przez Wydawnictwo „e media”