Publikacja w serwisie

Bookmark and Share

5327  odsłona

Beata Koszyk, Anna Tałaj: PROBLEM ODPADÓW STAŁYCH

Anna Tałaj
Beata Koszyk

 

PROBLEM ODPADÓW STAŁYCH

Odpady to uboczne produkty działalności człowieka, nieprzydatne w miejscu i czasie, w którym powstały, szkodliwe lub uciążliwe dla środowiska. Przyjmując za kryterium podziału miejsce powstania rozróżnia się dwie grupy odpadów: odpady komunalne, powstające na terenach zamieszkałych i związane z bytowaniem ludzi oraz odpady przemysłowe, związane z działalnością przemysłową.

W języku technicznym odpady komunalne – śmieci, są mieszaniną różnych substancji: odpadków żywności, które mogłyby stać się kompostem, papieru, który mógłby być przerobiony na nowy, szkła i metali przydatnych jako surowce wtórne. Ilość śmieci rośnie wprost proporcjonalnie do zamożności społeczeństwa i jego poziomu cywilizacyjnego. Ludzie w dużych miastach nie zdają sobie sprawy z istnienia problemu wyrzucając śmieci do śmietnika i nie myśląc o nich więcej. Zostawiają to władzom miejskim. Dlatego bardziej wyraźny jest ten problem na wsi, gdzie nagminne jest wywożenie śmieci do lasu czy „do jeziorka, dolinki lub wąwozu”. Wszystkie piękniejsze zakątki powoli stają się w ten sposób śmietniskami.

Zaistniały stan gospodarki odpadami wymusił podjęcie przez państwo regulacji ustawowych dostosowujących tę gospodarkę do nowych warunków i wymogów powstrzymywania zanieczyszczania środowiska naturalnego. Również zamiar wstąpienia Polski do Unii Europejskiej zmusił władze do dostosowania gospodarki odpadami do wymogów Unii. Podstawy nowej polityki ekologicznej, w tym gospodarki odpadami, zostały nakreślone przez polski parlament kilkoma ustawami i rozporządzeniami, a przede wszystkim:

  • ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
    z dnia 13 września 1996 roku,
  • ustawą o odpadach z dnia 27 czerwca 1997 roku,
  • nowelizacją ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska,
  • ustawą o gospodarce komunalnej z dnia 20 grudnia 1996 roku.

Gminy powinny zapewniać budowę, utrzymanie i eksploatację własnych lub wspólnych z innymi gminami składowisk odpadów komunalnych i obiektów wykorzystania lub unieszkodliwiania tych odpadów. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku zobowiązuje właścicieli i administratorów nieruchomości do utrzymania czystości i porządku na posesji przez:

  • wyposażenie posesji w odpowiednie pojemniki i urządzenia do gromadzenia odpadów i ścieków,
  • gromadzenie powstałych na terenie nieruchomości odpadów w odpowiednich urządzeniach,
  • usuwanie i unieszkodliwianie odpadów.

Właściciele nieruchomości są zobowiązani do udokumentowania korzystania z usług związanych z wywozem odpadów. W wypadku nie wywiązywania się z tych obowiązków przez właścicieli przewidziane zostały kary grzywny.

W  Polsce 60% odpadów przemysłowych wytworzyły kopalnictwo surowców energetycznych i przemysł paliwowo–energetyczny. Tak śmiecą giganci przemysłowi, ale i zwykli śmiertelnicy mają swój wkład: około 40 – 50% odpadów komunalnych stanowią części organiczne, resztę mineralne. Wśród tych odpadów znajdują się szczególnie niebezpieczne, takie jak:

  • opakowania z resztkami produktów toksycznych,
  • resztki rozpuszczalników, farb i lakierów,
  • przeterminowane leki i chemikalia,
  • zużyte baterie, lampy jarzeniowe i inne,
  • niebezpieczne odpady szpitalne.

Jak przerabiane są śmieci? W większości przypadków wcale nie są: 99% odpadów komunalnych kierowanych jest na wysypiska, a jedynie 1% przerabia kilka kompostowni. Organizacja składowania śmieci znajduje się na niskim poziomie:

  • brak wydzielonego, autonomicznego systemu zbierania i unieszkodliwiania odpadów toksycznych i innych niebezpiecznych, powstających w przemyśle oraz w rolnictwie,
  • brak systemu unieszkodliwiania odpadów zakazanych i pooperacyjnych powstających w obiektach służby zdrowia,
  • brak informacji o miejscach, ilości i niebezpieczeństwie związanym z odpadami zgromadzonymi w kraju (około 25% wysypisk jest nie ogrodzonych i nie ma stałego nadzoru),
  • brak instrumentów skłaniających do korzystania przez ludność z istniejących systemów usuwania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych.

Z danych GUS wynika, że w ogólnej masie wytworzonych w ciągu roku odpadów przemysłowych około 3% stanowią odpady szczególnie niebezpieczne dla zdrowia ludzkiego i organizmów żywych – przede wszystkim odpady toksyczne. Ich głównymi wytwórcami są: przemysł metali nieżelaznych, chemiczny i koksowniczy, hutniczy, maszynowy i niektóre gałęzie przemysłu lekkiego. W niewielkich ilościach powstają one na terenie całego kraju, jednak znacznie zwiększoną koncentrację obserwuje się w Polsce południowej, zwłaszcza w byłych województwach katowickim i legnickim oraz wałbrzyskim i krakowskim.

Jeżeli chodzi o wysypiska odpadów komunalnych, to około 50% czynnych obiektów jest zlokalizowanych, urządzonych i eksploatowanych zgodnie z obowiązującymi wytycznymi technicznymi, a więc nie powoduje zagrożeń. Pozostałe obiekty, pracujące od wielu lat, były lokalizowane niegdyś bez szczegółowego rozpoznania warunków hydrogeologicznych, mogą więc zagrażać jakości wód podziemnych.

Podsumowując, należy stwierdzić, że poza dobrze uświadomionym zagrożeniem ze strony „masowych” odpadów przemysłowych, istnieją zagrożenia wynikające z wadliwej organizacji składowania, utylizacji, niedostatecznego poziomu informacji o odpadach oraz braku odpowiedniej polityki państwa skutecznie wymuszającej na społeczeństwie korzystanie z systemów neutralizacji odpadów komunalnych, wreszcie brak kultury i wyobraźni obywateli w gospodarowaniu „na własnym podwórku”.


Publikacja umieszczona w Serwisie Publikacji Nauczycieli ODA, rok szk. 2003/2004

 
 

Serwis ODA - Strona główna > Pełny katalog publikacji  |   Strona autora/ów  |

Zamknij okno

góra

Serwis jest prowadzony przez Wydawnictwo „e media”