Publikacja w serwisie

Bookmark and Share

10631  odsłona

Halina Wierzba: Program edukacji regionalnej na etapie wczesnoszkolnym

Halina Wierzba

 

Program edukacji
regionalnej na etapie
wczesnoszkolnym

Ziemia Chrzanowska

 

 

 

 

Wstęp

Edukacja regionalna jest powiązana z całym procesem dydaktycznym i wychowawczym. Na etapie wczesnoszkolnym najłatwiej i najskuteczniej można ukształtować postawę młodego człowieka tak, aby nieobce mu były pojęcia takie jak: ojczyzna, patriotyzm, wolność. Szkoła (nauczyciel) może wzbudzić zainteresowania młodego człowieka historią i kulturą ojczystą, zaczynając od spraw prostych i oczywistych, czyli od poznawania tradycji rodzinnych, legend związanych z najbliższą okolicą. Łatwo jest wtedy bazować na przeżyciach, emocjach i wyobraźni dziecka tak, aby wpajać mu uczucia poszanowania dla tradycji narodowych, dumy z tego, co dokonały poprzednie pokolenia Polaków. W ten sposób można uświadomić młodemu człowiekowi, że żyjąc w swoim kraju, w swojej ojczyźnie, w swoim środowisku, może w pełni realizować swoje marzenia i aspiracje życiowe oraz zaspokajać potrzeby.

Trzeba ukształtować tak człowieka, aby nie czuł się on anonimowy, zagubiony, bez przeszłości. Musi wiedzieć, że na dorobek gospodarczy, cywilizacyjny i kulturalny składa się praca pokoleń minionych, teraźniejszych i przyszłych. On sam zaś jest elementem tego łańcucha pokoleń.

 

Charakterystyka programu

Niniejszy program edukacji regionalnej stanowi poszerzenie podstaw programowych o tematykę regionalną. Cele dydaktyczno-wychowawcze tkwią we wszystkich aspektach programu dotyczącego regionu: treściach, sytuacjach, metodach. Umożliwiają wiązanie ich z przeżyciami, bezpośrednim kontaktem z przedmiotami i ludźmi, obserwacją doświadczeniem i działalnością plastyczną. Pobudzają aktywność poznawczą do postawy badawczej. Kształcą uczucia patriotyczne przez wzbudzenie miłości do kraju, dumy narodowej.

Regionalizm w edukacji wczesnoszkolnej integruje wszystkie edukacje:

–        matematyczną (stosunki przestrzenne, skala pojęcie czasu),

–        polonistyczną (sprawozdania, opis, dyskusja itd.),

–        plastyczno-techniczną (makiety, albumy itd.),

–        społeczno-przyrodniczą z elementami geografii.

 

Włączenie do nauki pisania, czytania, słownego i poza słownego wyrażania treści i przeżyć, gier, zabaw i zajęć artystycznych ze znajomym dziecku środowiskiem zamieszkania sprzyja osiąganiu celów dydaktycznych i wychowawczych. Realizacji treści regionalnych sprzyja zintegrowany charakter edukacji wczesnoszkolnej oraz związek z wychowaniem rodzinnym, a także środowisko z którym dziecko jest mocno związane edukacją regionalną. Wspomaga również rozwój psychologiczny i intelektualny oraz stwarza możliwość poznania przez ucznia własnego dziedzictwa kulturowego, budzenia szacunku wobec tradycji, przygotowania do twórczego uczestniczenia w życiu kulturalnym i kształtowania postawy otwartości wobec świata.

Nadrzędnym zadaniem w realizacji problematyki regionalnej w pierwszym etapie kształcenia jest wykształcenie poczucia więzi z otoczeniem, świadomość własnych „korzeni” oraz odnajdywanie źródeł wartości w dziedzictwie kulturowym regionu.

Dlatego myślą przewodnią, wokół której przebiegać powinien proces kształcenia powinna być problematyka dotycząca miejsca zamieszkania i najbliższej okolicy. Preferowanymi metodami pracy są metody aktywizujące ucznia, uwzględniające jego zainteresowania dziedzictwem kulturowym w regionie. Zajęcia prowadzone będą w terenie, w tym lekcje muzealne, spotkania ze znanymi ludźmi, wystawy, konkursy, badania, zbieractwo.

Program ukazuje kręgi tematyczne i tematykę realizowanych zagadnień oraz scenariusze zajęć.

 

 

Cele ogólne programu

 

  1. Wyposażenie ucznia w zasób wiedzy o ”małej ojczyźnie” poprzez:

 

–        oparcie znacznej części zajęć na bezpośrednich doświadczeniach w terenie (poznawanie otoczenia przy pomocy różnych zmysłów),

–        stwarzanie warunków i sytuacji sprzyjających integracji ze środowiskiem lokalnym

 

 

  1. Ukształtowanie w uczniach poczucia tożsamości regionalnej, będącej podstawą zaangażowania się w życie wspólnoty lokalnej poprzez:

 

–        ukazywanie związków ucznia z najbliższym otoczeniem przyrodniczym i społecznym

–        dostrzeganie zmian zachodzących w okolicy na przestrzeni wieków

–        rozbudzanie zainteresowania „małą ojczyzną”

–        zdobycie umiejętności dostrzegania wartości środowiska lokalnego

–        rozwijanie postaw patriotycznych związanych z tożsamością kultury regionalnej.

 

 

 

Cele szczegółowe

–        uczeń zna historię swojej rodziny

–        uczeń opowiada o życiu i zajęciach dziadków

–        uczeń zna zwyczaje i tradycje w swojej rodzinie

–        uczeń dostrzega i docenia wartości tkwiące w kulturze rodzinnej

–        uczeń zna ciekawe, ginące osobliwe zawody wykonywane przez ludzi w najbliższej okolicy, np. wikliniarz, rzeźbiarz

–        uczeń potrafi określić krajobraz najbliższej okolicy

–        uczeń potrafi wskazać ciekawe miejsca w swojej okolicy

–        uczeń zna zabytki, pomniki przyrody żywej i nieożywionej w najbliższej okolicy

–        uczeń potrafi wyjaśnić potrzebę ochrony środowiska w swoim otoczeniu

–        uczeń zna tradycję i zwyczaje związane z najbliższą okolicą

–        uczeń zna muzea i skanseny w najbliższej okolicy

–       uczeń czuje się cząstką przyrody i lokalnego społeczeństwa

–       uczeń przejawia szacunek w stosunku do symboli narodowych i miejsc pamięci narodowej

 

 

 

 

 

 

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH

 

KRĄG TEMATYCZNY: Osobliwości przyrodnicze Ziemi Chrzanowskiej

 

TEMAT: Miejsca zieleni i wypoczynku w mojej miejscowości.

 

kl. I

 

CELE: uczeń

–        umie wskazać miejsca zieleni i wypoczynku w swojej miejscowości,

–        rozumie rolę obszarów zieleni w środowisku,

–        wie, że lasy i parki chronią przed hałasem i pyłami,

–        rozpoznaje i odróżnia na podstawie cech charakterystycznych drzewo, krzew, roślinę zieloną,

–        rozpoznaje i nazywa niektóre gatunki drzew,

–        wyodrębnia i nazywa części roślin ,

–        przelicza zbiory, dodaje i odejmuje w zakresie 100.

 

METODY: obserwacja, pogadanka problemowa, opis, ekspresyjna.

 

FORMA: wycieczka, zbiorowa, indywidualna.

 

ŚRODKI I MATERIAŁY: karta pracy, ilustracje przedstawiające las i park, kartka z bloku, kredki świecowe.

 

PRZEBIEG:

 

    1.   Rozmowa na podstawie ilustracji przedstawiających park i las. Ustalenie usytuowania miejsc zieleni w miejscowości. Czemu służą?

    2.   „Mówiące drzewo” – odczytanie zdań. Rola drzewa w środowisku.

    3.   Odczytanie hasła z szyfru wężykowego – karta pracy.

    4.   Wyjście do pobliskiego parku:

–        wsłuchiwanie się w odgłosy parku – naśladowanie ich głosem i ruchem,

–        obserwacja drzew, krzewów, roślin zielonych rosnących w parku, analiza budowy, wyróżnianie części,

–        inwentaryzacja drzew i krzewów według karty pracy.

    5.   Odczytanie wyników inwentaryzacji – rozmowa na temat: jakich drzew jest więcej, jakich mniej, ile razem itp.

    6.   Dyskusja wokół zagadnień „Skąd się wzięły drzewa i krzewy w tym miejscu? Komu są potrzebne? Czemu służą?

    7.   Wybór własnego drzewa. Obserwacja przez „ramkę”. Ustalenie nazwy drzewa z pomocą nauczyciela, wykorzystanie przewodników:

–        rysunek drzewa widzianego w ramce, zapis nazwy,

–        wykonanie odcisku kory na papierze, wyszukanie liścia z drzewa,

–        opis „swojego drzewa”: jakie jest, jaki jest pod nim nastrój – uczniowie przechodzą od drzewa do drzewa.

    8.   Wypełnienie karty pracy – uzupełnianie tekstu z lukami.

    9.   Rysunek drzewa – wyklejanie pnia „odciskiem” kory, przyklejanie liścia.

10.   Rozmowa na temat „Jak będziemy dbać o nasze drzewa”. Odczytanie postanowień z rozsypanki wyrazowej.

11.   Gra – praca w grupach. Każdy zespół otrzymuje kartę z narysowanym nasionkiem, z którego będzie się rozwijać drzewo. Celem gry jest doprowadzenie do powstania owocu. Uczniowie rzucają kostką. Przy wyrzuceniu odpowiedniej liczby oczek mogą narysować:

–        1 oczko – korzeń,

–        2 oczka – linię pnia,

–        3 oczka – gałąź i liście,

–        4 oczka – liście i pączki,

–        5 oczek – kwiat,

–        6 oczek – owoc.

Czas trwania gry – 6 minut. Wygrywa to drzewo, które ma najwięcej owoców.

 


Publikacja umieszczona w Serwisie Publikacji Nauczycieli ODA, rok szk. 2002/2003

 
 

Serwis ODA - Strona główna > Pełny katalog publikacji  |   Strona autora/ów  |

Zamknij okno

góra

Serwis jest prowadzony przez Wydawnictwo „e media”